Uzman isim deprem için uyardı: 7.5 için hazırlanmalıyız!

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Marmara Denizi’ndeki fayların üreteceği deprem büyüklüklerine dair yapılan açıklamalara ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

 Kutoğlu, olası bir depremde ağır bir faturayla karşılaşmamak için hazırlıkların en kötü senaryo olan 7.5 büyüklüğüne göre yapılması gerektiğini vurgulayarak rehavet uyarısında bulundu.

"HERKESİN SENARYOSU FARKLI, YANILMA PAYI UNUTULMAMALI"

Yer bilimlerinde yapılan tüm çalışmaların bir yanılma payı olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kutoğlu, depremin büyüklüğü hakkında kesin konuşmanın doğru olmadığını belirtti. Depremin 6 civarında da olabileceğini, 7 büyüklüğünde de gerçekleşebileceğini ifade eden Kutoğlu, tahminlerin düşüklüğünün toplumda ve karar vericilerde rehavet oluşturmasından endişe duyduğunu söyledi.

Japonya'da 2011 yılında yaşanan Tohoku depreminde hazırlıkların 8.5 büyüklüğüne göre yapılmasına karşın 9 büyüklüğünde bir depremin gerçekleştiğini hatırlatan Kutoğlu, tasarımın küçük tutulmasının ağır hasarlara yol açtığına dikkat çekti. Profesör Kutoğlu, büyük acılar yaşamamak için Marmara'da 7’nin altında bir depremin meydana gelme olasılığı daha yüksek olsa dahi hazırlıkların mutlaka 7.5 büyüklüğüne göre tasarlanması gerektiğini savundu.

"SÜRÜNEN FAYLAR ALDATMASIN, BELLİ BİR DERİNLİKTE KİLİTLİ OLABİLİR"

Marmara ile ilgili 2025 yılına ait en güncel çalışmalardan biri olan Alman Yer Bilimleri Merkezi’nin raporuna da değinen Prof. Dr. Kutoğlu, raporda yer alan fay renklendirmelerini değerlendirdi. Mavi olarak gösterilen orta segmentteki bölgede fayın kilitli olmadığı ve sürünme hareketi yaptığının iddia edildiğini belirten Kutoğlu, bu durumun 7’den büyük deprem olmayacağı yönündeki tezlere kaynaklık ettiğini söyledi.

Sürünen fayların enerji biriktirme durumunun düşük olduğuna inanılsa da buna aldanmamak gerektiğini belirten Kutoğlu şu detayları paylaştı:

Yüzeyde sürünüyor gibi görünen fayların derinlikleri onlarca kilometre aşağıya inebilir ve belli bir kesimde tekrar kilitleniyor olabilir.
Mavi ile gösterilen sürünen kısımdaki hareket hızı yıllık yaklaşık 1 santimetre civarındayken, Marmara Denizi bölgesinde Kuzey Anadolu Fayı'nın ortalama hızı 2 ila 3 santimetre arasındadır.
Aradaki bu fark, en az 1 santimetrelik bir hareket açığı ve enerji birikimi olduğunu göstermektedir.
Sürünen fayların deprem üretmeyeceği fikri doğru değildir; belirli bir derinlikteyse deprem üretebilir, sadece enerji biriktirme süresi daha uzundur.

MARMARA'DAKİ DEPREMLERİN BATI-DOĞU GÖÇÜ VE KIRMIZI SEGMENT TEHLİKESİ

Alman bilim insanlarının yıl yıl gerçekleşen depremleri işleyerek Marmara'daki depremlerin batıdan doğuya doğru ilerlediğini tespit ettiklerini belirten Kutoğlu, bu göç hareketini şu tarihsel verilerle açıkladı:

2011 yılında batı tarafında 5.2 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.
2012 yılında biraz daha doğuda 5.1 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi.
Sonrasında ise orta bölgede, Kumburgaz açıklarında 6.2 büyüklüğünde bir sarsıntı yaşandı.
Bu verilere dayanarak depremlerin batıdan doğuya doğru bir göç karakteristiği taşıdığını ifade eden Prof. Dr. Kutoğlu, bu teorinin gerçekleşmesi halinde deprem mekanizmasının kırmızı segmente doğru ilerlediğini ve eğer o fay iddia edildiği gibi kilitliyse tek başına bile 7’den büyük bir deprem üretebileceğini dile getirdi.

KENDİ GELİŞTİRDİĞİ YAZILIMLA HASAR GÖRECEK ALANLARI AÇIKLADI

Geliştirdiği özel yazılımla olası bir depremde hasar görebilecek alanları haritalandıran Prof. Dr. Kutoğlu, 7.4 veya 7.5 büyüklüğündeki en kötü senaryoda depremin İzmir'den İç Anadolu Bölgesi'ne kadar oldukça yaygın bir alanda hafif şekilde hissedileceğini ancak bu uzak bölgelerde hasar beklenmediğini belirtti.

Buna karşın İstanbul'un Marmara Denizi'ne bakan kesimlerinde riskin çok yüksek olduğunu vurgulayan Kutoğlu, haritadaki renklerin sarı, turuncu ve kırmızıya kaymasının depremin buralarda çok daha yüksek hissedileceğini ve dolayısıyla daha fazla hasar meydana geleceğini gösterdiğini söyledi. Kutoğlu ayrıca, Marmara'nın güney kıyılarında da zemin durumuna bağlı olarak sarsıntının yüksek hissedileceği alanların yer aldığını sözlerine ekledi.